Het Erasmushuis in Rotterdam overleefde op wonderbaarlijke wijze het bombardement van mei 1940. Het monumentale bankgebouw naar ontwerp van Willem Dudok krijgt binnenkort een tweede leven als bedrijfsverzamelgebouw volgens een flexibel kantoorconcept. Huurders kunnen zich verheugen op een adres aan de Coolsingel en een met marmer beklede lounge.

begane grond van het Erasmushuis. foto: Ossip van Duivenbode

Op de begane grond van het Erasmushuis is een begin gemaakt met de renovatie. foto: Ossip van Duivenbode

In de oorspronkelijke opzet zijn de kantoorverdiepingen als ‘multi-tenant’ huurruimten bedacht

De renovatie is nog maar net begonnen, vertelt Vincent van Valen in de uitbouw van het kantoor waar zwart-witfoto’s uit de jaren ’40 en ‘50 staan opgesteld. Van Valen is projectontwikkelaar bij bouwer en ontwikkelaar Van Omme en de Groot, die het pand voor vier miljoen kocht. Hij moet zorgen dat er vanaf 2015 huurders in het pand zitten. Dat doet de ontwikkelaar niet alleen, ze hebben het jonge bedrijf Frame Offices gevraagd te helpen met een (flexibele) invulling voor de kantoorvloeren. Werkruimtes kunnen straks flexibel, oftewel ‘per dag, per maand, of per jaar’, worden gehuurd. “Dat is niet nieuw, maar het past gewoon het beste bij dit pand,“ legt van Valen uit. “We hebben verschillende scenario’s doorgerekend, inclusief wonen. In de binnenstadvisie van de gemeente zou een woonfunctie goed passen, maar de investering om een kantoor naar woningen om te bouwen is simpelweg te groot. Bovendien blijft de kenmerkende architectuur van Dudok het best intact als je dichterbij de oorspronkelijke functie blijft. Je moet nauwkeurig kijken naar wat je met dit pand kan doen, het is toch een rijksmonument. Dat zit vooral in de gevel, je kunt niet zomaar de bestaande smalle balkons gaan uitbouwen omdat woningen nou eenmaal volgens het bouwbesluit een groter balkon moeten hebben.”

In de oorspronkelijke opzet zijn de kantoorverdiepingen als ‘multi-tenant’ huurruimten bedacht. Dit idee hergebruikt de nieuwe eigenaar in de opzet waarin bedrijfsruimten flexibel verhuurd moeten gaan worden. In het Rotterdamsch Dagblad van 29 december 1938 stond het zo aangeprezen: “De planindeeling van het hoofdgebouw wordt hoofdzakelijk bepaald door de plaatsing en de oplossing van het trappenhuis om zooveel mogelijk gelijkwaardige, goed-bezonde kantoorruimte over te houden, ligt dit trappenhuis in het midden van den noorderlijken gevel. De aaneengesloten kantoorruimte kan op elke verdieping in één, twee of drie groepen worden verhuurd.”

De oorspronkelijke entree van het Erasmushuis, met draaideur. foto: Ossip van Duivenbode

De oorspronkelijke entree van het Erasmushuis, met draaideur. foto: Ossip van Duivenbode

Het Erasmushuis staat beter bekend als het HBU-gebouw, vanwege de rood-wit-blauwe letters van de Hollandse Bank Unie die jarenlang op het dak stonden. De gekleurde letters waren misschien wel het meest opvallende aspect van het gebouw, nu zijn ze echter verdwenen. Dat het Erasmushuis een kenmerkende stijl heeft zal niet iedereen opvallen, de architectuur is ingetogen. Ondanks de hoogte van ruim 40 meter steekt het niet boven zijn omgeving uit, eromheen zijn namelijk hogere gebouwen verrezen. Dudok heeft geglazuurde baksteen gebruikt maar dat zie je pas van dichtbij. Binnenin het pand struikel je ook niet bepaald over de ambachtelijk vormgeven details, kunstwerken of bijzonder materiaalgebruik. Maar voor de fijnproever vallen sommige details wel op. Zo hebben de puien van de glazen binnenwanden een subtiel messing randje. Het interieur heeft bovendien een menselijke maatvoering.

Door de verfijnde keuzes van de architect oogt het Erasmushuis niet als een gebouw van inmiddels 75 jaar. Het oogt moderner dan de tien jaar jongere overbuur, het statige bakstenen bankgebouw van de Rotterdamsche Bank van architect Hermann Mertens. De vraag is of het Erasmushuis genoeg sfeer uitademt om huurders te lokken. De manier waarop het gerenoveerd wordt, zal hier vermoedelijk een groot stempel op drukken. Van Valen denkt behalve uit de de binnenstedelijke locatie ook munt te kunnen slaan uit de vele historische verhalen en foto’s.

Vestig uw bedrijf in een monument!

Als je de foto’s bekijkt uit de late jaren ’40 met gordijntjes achter de ramen van het restaurant dan zal menigeen weer verlangen naar de sfeer van stadse chique die het gebouw ooit uitademde. De oorspronkelijke indeling van het pand met horeca op de begane grond en 1e verdieping wil Van Omme en de Groot in ere herstellen. “Met het beeld van vroeger voor ogen zijn we in gesprek gegaan met diverse horecaondernemers. Er is vooralsnog geen ondernemer die heeft toegehapt. Maar de deur staat open voor mensen met een plan voor deze bijzondere plek.”

Bureaus hebben een eigen vergaderzaal die 90% van de tijd ongebruikt blijft

Een kantoorverdieping van het Erasmushuis. foto: Ossip van Duivenbode

Een kantoorverdieping van het Erasmushuis. foto: Ossip van Duivenbode

Van Valen beseft dat de 2.0-versie van het Erasmushuis vraagt om huurders en exploitanten die zich willen afficheren met het gebouw. Vandaar dat ook een start is gemaakt met branding. Dat begint bij de naam: “Veel Rotterdammers kennen het als het HBU-gebouw, maar het heet van oorsprong het Erasmushuis, naar de humanist Desiderius Erasmus. Pal voor het pand heeft bijna twintig jaar lang het beroemde standbeeld van Erasmus gestaan (naar ontwerp van Hendrick de Keyser), dat nu op het Grote Kerkplein staat. “Zo’n naam, het Erasmushuis, geeft uitstraling aan het gebouw. Bovendien bieden we huurders een adres aan de Coolsingel, dat kan niet elk bedrijf zeggen. Het zou fantastisch zijn als gebruikers van het pand gaan ervaren dat ze op een hele bijzondere plek in de stad mogen werken. We denken dat bedrijven die zich willen onderscheiden met een bijzondere werkomgeving op het Erasmushuis af zullen komen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan architectenbureaus waarvan sommige nu in een te ruime jas zitten en dus te veel huur betalen. Een aantal daarvan zouden precies genoeg ruimte hebben met één kantoorverdieping in het Erasmushuis. Diezelfde bureaus hebben nu vaak een eigen vergaderzaal die 90% van de tijd ongebruikt blijft, in het Erasmushuis kunnen ze vergaderruimtes flexibel huren en dus kosten besparen.”

Het projectteam is aan het puzzelen op de herinrichting van het interieur van de kantoorverdiepingen. Dat doen ze samen met interieurarchitect Marcel van der Veer die ervaring heeft met monumenten. Voormalig gebruikers, waarvan de laatste de Deutsche Bank was, hebben het gebouw op elke verdieping anders ingericht. Met systeemplafonds, lelijke plastic kabelgoten en goedkope schuifwanden. “We trekken ten eerste die systeemplafonds eruit, dan heb je je hoogte van je verdieping weer terug. En als huurders een open kantoor willen, kunnen ook tussenwanden eruit. Maar sommige elementen kunnen we ook (tijdelijk) hergebruiken.” Een probleem bij de renovatie is de energetische duurzaamheid, die ver beneden de hedendaagse standaard ligt: “De installaties zijn getest en zijn nog in orde, maar we hebben hier wel met een oud gebouw te maken. Dat krijgen met niet omgetoverd tot een A-label. Daarbij kijken we ook heel pragmatisch naar besparingsmogelijkheden.”

Er is ondertussen met één huurder al een contract afgesloten, voordat de renovatie goed en wel begonnen is. In elk oud bankgebouw zit een kluis, zo ook in de kelder van het Erasmushuis. De inbraakvrije kluis biedt de ideale plek voor een ondernemer die – jawel – kluisjes verhuurt. Geen herbestemming dus, maar een ‘doorbestemming’, die past bij het gebouw en weinig kosten met zich meebrengt. Voor een passend verdienmodel voor dit monument heeft Van Omme en de Groot ontdekt dat ze zo weinig mogelijk moeten veranderen.

Trappenhuis van het Erasmushuis. foto: Ossip van Duivenbode

Trappenhuis van het Erasmushuis met uitzicht op het World Trade Centre. foto: Ossip van Duivenbode